Finansowe ABC

• Podstawowe informacje o funduszach inwestycyjnych
• Trzeci filar w firmie ubezpieczeniowej czy TFI?
• Odpowiedzialność cywilna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej
• Odpowiedzialność w życiu prywatnym

Podstawowe informacje o funduszach inwestycyjnych

W zależności od typu funduszu, większa część środków może być inwestowana w akcje lub w papiery dłużne, czyli np. obligacje i bony skarbowe. W Polsce jedynymi podmiotami uprawnionymi do zarządzania funduszami, (czyli inwestowania powierzonych mu przez nas środków) są wyłącznie Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych. Są to spółki akcyjne, a ich właścicielami są z reguły duże, renomowane instytucje finansowe, jak banki, firmy ubezpieczeniowe czy zagraniczne podmioty specjalizujące się w zarządzaniu inwestycjami. Pieniądze wpłacane przez nas do funduszu przeliczane są na tzw. jednostki uczestnictwa. Stanowią one tytuł prawny do uczestnictwa w dochodach wypracowywanych przez fundusz. Nabywając jednostki uczestnictwa w każdym momencie możemy zażądać ich odkupienia przez fundusz po aktualnej wycenie. Wycena jednostek dokonywana jest codziennie na podstawie bieżących notowań instrumentów finansowych wchodzących w skład portfela funduszu. Wyceny te można znaleźć w prasie, na stronach internetowych funduszy lub też w specjalistycznych serwisach.

Jak wybierać fundusze inwestycyjne?

Przed wyborem konkretnego typu funduszu musimy sobie odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• jaki poziom zysku będzie nas satysfakcjonował?
• na jak długo jesteśmy w stanie zainwestować nasze pieniądze?
• jaka będzie nasza reakcja, jeśli wartość jednostki uczestnictwa spadnie poniżej ceny po której ją kupiliśmy?

Każdy z nas musi sam określić swoją skłonność do ponoszenia ryzyka oraz horyzont czasowy inwestycji. Po wybraniu najbardziej odpowiedniego dla nas funduszu, nie inwestujmy wszystkich środków w jeden, tylko dwa lub trzy z danej grupy, zarządzane przez różne towarzystwa. Tym samym dodatkowo ograniczymy ryzyko. Decydując się na fundusze inwestycyjne warto pamiętać o systematycznym oszczędzaniu. Jeżeli konsekwentne oszczędzanie stanie się nawykiem, czas zacznie pracować na naszą korzyść. Z czasem okaże się, że systematycznie odkładane nawet niewielkich kwot zapewnią nam w przyszłości znaczne dochody. Regularne inwestowanie to rozsądny i wygodny sposób osiągania założonych celów finansowych.

Dlaczego warto inwestować w fundusze inwestycyjne?

Wybierając jeden lub kilka z funduszy decydujemy o skali ryzyka naszej inwestycji, a równocześnie o większym lub mniejszym potencjale jej wzrostu. Niezależnie jednak od tego, który fundusz z funduszy wybierzemy, zawsze będziemy miał zagwarantowane:

• usługi doświadczonych specjalistów - o zainwestowaniu naszych pieniędzy będą decydowali najwyższej klasy specjaliści. Oni wiedzą, w które papiery wartościowe warto zainwestować, aby uzyskać wyższą stopę zwrotu z inwestycji
• dywersyfikację portfela - nasze oszczędności, podobnie jak środki zgromadzone przez inne osoby nabywające jednostki uczestnictwa, będą inwestowane - w zależności od funduszu, który wybierzemy - w akcje różnych spółek, obligacje i inne papiery wartościowe
• efektywność inwestycji - w dłuższym horyzoncie czasowym fundusze inwestycyjne pozwalają uzyskać wysoką efektywność inwestycji, w porównaniu na przykład do lokat bankowych
• płynność - jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego możemy umorzyć w każdej chwili. Mamy, więc zapewnioną płynność inwestycji, czyli szybki do naszych pieniędzy

Trzeci filar w firmie ubezpieczeniowej czy TFI?

Autorzy reformy emerytalnej założyli, że Polacy będą mieli obowiązek uczestnictwa tylko w dwóch filarach, tzn. w zreformowanym Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i w jednym z OFE. Większość z nas doszła do wniosku, że w zasadzie owe dwa filary zupełnie wystarczą do pełni szczęścia podczas "złotego wieku". W tym przekonaniu utwierdziły ich jeszcze reklamy OFE. Obiecywano w nich przyszłym emerytom, że zapisanie się do konkretnego funduszu zagwarantuje dostęp do wszystkich luksusów cywilizacji. Otóż emerytura z dwóch zreformowanych filarów będzie niższa, niż świadczenia wypłacane do tej pory przez ZUS. W najlepszym wypadku wynosić będzie ok. 60% tego, co udawało się zarobić aktywnie pracując. Państwo zdało sobie, bowiem sprawę, że nie jest w stanie zapewnić godziwego życia starzejącemu się społeczeństwu. Dlatego część obowiązków związanych z zapewnieniem środków na emeryturę przerzucono na obywateli. Stworzono III, teoretycznie dobrowolny filar, ale tylko uczestnictwo w nim gwarantuje utrzymanie poziomu życia po zakończeniu kariery zawodowej.Jeżeli chodzi o ubezpieczenia na życie mamy do wyboru cztery podstawowe rodzaje polis: terminową, bezterminową, na życie i dożycie oraz z funduszem inwestycyjnym. Dla potrzeb zabezpieczenia emerytury przydatne są dwa ostatnie rodzaje ubezpieczeń na życie. Zaletą III filaru w postaci ubezpieczenia na życie, jest ochrona życia jeszcze zanim przejdziemy na emeryturę. Od momentu podpisania umowy z firmą ubezpieczeniową, nasi bliscy mogą liczyć na odszkodowanie, gdy nas zabraknie. Zaleta to także wymóg systematyczności. Raz podpisana umowa ubezpieczeniowa wymusza systematyczne opłacanie składek. W przeciwnym razie polisa może wygasnąć a pieniądze wpłacone w postaci składek, przepaść.

Trzeba też wspomnieć, że decydując się na ubezpieczenie mamy możliwość wyboru, jak nasze pieniądze będą inwestowane, tzn. możemy wybrać strategię inwestycyjną. W grubsza rzecz ujmując są trzy strategie inwestycyjne: bezpieczna, agresywna i zrównoważona. Agresywna charakteryzuje się maksymalnym zaangażowaniem w akcje spółek giełdowych. Stąd duże ryzyko okresowych spadków wartości gromadzonych przez nas oszczędności, gdyż giełdę często nawiedzają bessy czy trendy spadkowe. Ryzyko może się jednak opłacić, gdyż obserwacje z rynków rozwiniętych dowodzą, iż w długim okresie akcje zawsze przynoszą duży zysk. Z kolei strategia bezpieczna polega na ograniczeniu akcji w portfelu na rzecz papierów bezpiecznych, czyli np. obligacji. Inwestycja taka gwarantuje określony, stosunkowo niski zysk, ale nie ma ryzyka straty, albo ryzyko takie jest minimalne.

Jak łatwo się domyślić strategia zrównoważona jest czymś pośrednim, między omówionymi wyżej sposobami inwestowania. W przypadku funduszu zrównoważonego portfel w połowie mogą stanowić akcje, a w połowie obligacje czy bony skarbowe.

Wada III filaru w postaci ubezpieczenia to wysoki koszt. Z wpłacanej ubezpieczycielowi składki pokrywane jest, bowiem ryzyko naszego zgonu. Dopiero w dalszej kolejności pieniądze odkładamy i inwestujemy. Cechy opisane wyżej charakteryzują wszystkie polisy z funkcją emerytalną.

A może polisa z funduszem inwestycyjnym?

Składka opłacana przez ubezpieczonego dzielona jest na dwie części. Jedna z nich "odpowiada" za ochronę życia. Za drugą część składki kupowane są jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. W zależności od rodzaju polisy oraz od zakładu ubezpieczeniowego, pieniądze mogą być inwestowane w ubezpieczeniowych funduszach inwestycyjnych, lub w towarzystwach funduszy inwestycyjnych. Polisy, które umożliwiają inwestowanie w fundusze zarządzane przez TFI, to nowość na naszym rynku, istniejąca tu od ok. roku.

Istnieje także możliwość zminimalizowania części ochronnej, także zdecydowana większość wpłacanych przez nas pieniędzy przeznaczona jest na inwestycje. Dzięki temu można więcej zaoszczędzić. Rozwiązanie to polecane jest jednak osobom, które mają już inne ubezpieczenie na życie, gdyż w przypadku nagłej i wczesnej śmierci, uposażeni dostają niskie odszkodowanie. Warto też dodać, że ubezpieczenie z funduszem powinno być traktowane jako inwestycja długoterminowa, bowiem dopiero po dwóch latach polisa zyskuje wartość wykupu. Oznacza to, że jeżeli rozwiązujemy umowę ubezpieczenia przed upływem dwóch lat od momentu jej podpisania, firma ubezpieczeniowa nie odda nam żadnych pieniędzy. Przez pierwsze dwa lata z naszych składek pokrywane są początkowe koszty ubezpieczenia, np. opłata pracy agenta, czy przygotowanie polisy.

Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych

Jeżeli chodzi o fundusze inwestycyjne nie ma problemu z utajnieniem jakichś kosztów. Tu jest jasno określone, ile trzeba zapłacić za zarządzanie pieniędzmi i zwykle nie są to duże kwoty. Podobnie jak w przypadku ubezpieczeniowych funduszy inwestycyjnych Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych także dopuszczają możliwość dowolnego wyboru strategii inwestycyjnych. Jednak mają wadę, o której nie sposób zapomnieć: TFI nie zapłaci odszkodowania uposażonym, jeżeli tuż po wpłaceniu pierwszej kwoty, czy w każdym innym momencie, zejdziemy z tego świata. Wpłacając pieniądze do TFI nie opłacamy zabezpieczenia przed ryzykiem, tylko wszystkie pieniądze przeznaczamy na inwestycje. Ta cecha to zdecydowana przewaga ubezpieczeń nad funduszami inwestycyjnymi. W przypadku TFI nie ma także przymusu oszczędzania, bo nie przynosząc pieniędzy do funduszu nie tracimy żadnych kwot. Łatwiej, więc, zamiast zaoszczędzić trochę grosza na starość, wydać pieniądze na "tańce, hulanki, swawole". Przed taką sytuacją zabezpieczyć nieco może założenie tzw. programu systematycznego oszczędzania.

Odpowiedzialność cywilna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej

Co to jest OC deliktowa?

Odpowiedzialność cywilna deliktowa dotyczy odpowiedzialności za czyn niedozwolony tj. gdy jesteś niewinny, ale odpowiedzialny. Wyobraźmy sobie następującą sytuację: podczas tynkowania budynku z rusztowania spada wiadro prosto na zaparkowany w pobliżu samochód. Wykonawca robót jest zobowiązany do naprawienia szkody z tytułu odpowiedzialności cywilnej deliktowej.

Co to jest OC kontraktowa?

Odpowiedzialność cywilna kontraktowa jest to odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. We wspomnianym wyżej przykładzie wszelkie naprawy odpadającego tynku będą wynikały z odpowiedzialności cywilnej kontraktowej.

Co to jest OC produktu?

Jest to odpowiedzialność cywilna producenta za wprowadzenie do obrotu produktu z wadami. W naszym przykładzie, jeżeli okaże się, że tynk odpadał z powodu swej złej jakości odpowiedzialny za szkody jest producent tynku. Należy tu dodać, ze wada produktu jest pojmowana nie tylko w sensie fizycznym, lecz także jako zaniedbanie związane z gotowym już produktem. Przykładem takiego zaniedbania jest niezamieszczenie w instrukcji obsługi informacji o skutkach użycia produktu niezgodnie z przeznaczeniem.

Jakiego rodzaju ochrony możemy się spodziewać?

Po zawarciu umowy ubezpieczenia OC zakład ubezpieczeń wypłaci za nas odszkodowanie poszkodowanemu w granicach naszej odpowiedzialności cywilnej. Górną granicę odpowiedzialności stanowi ustalona w polisie suma gwarancyjna. Z każdego wypłaconego odszkodowania potrąca się udział własny. Suma gwarancyjna ulega każdorazowo pomniejszeniu o kwotę wypłaconą. Jest to tzw. konsumpcja sumy ubezpieczenia. Po wyczerpaniu sumy gwarancyjnej dalej musimy już płacić sami lub wykupić nowe ubezpieczenie.

Odpowiedzialność w życiu prywatnym

W naszym kraju ten rodzaj polis kojarzy się tylko i wyłącznie z samochodem. Być może wynika to z faktu, że wciąż jeszcze niewiele osób decyduje się na żądanie wyrównania strat i naprawy naruszonych dóbr. Polskie sądy są opieszałe i trzeba mieć wiele samozaparcia, by rozpoczętą batalię doprowadzić do końca. Rośnie jednak świadomość własnych praw w społeczeństwie i procesy tego typu będą się zdarzały coraz częściej. Należy mieć nadzieję, że będą też uwieńczone sukcesem. OC w życiu prywatnym wbrew pozorom zawieramy to ubezpieczenie dosyć często. Zazwyczaj jest ono dodatkiem do ubezpieczenia mieszkania. Nie wszyscy wiedzą, że chroni nas ono nie tylko w sytuacji, kiedy zalejemy mieszkanie sąsiadom. Z tej polisy możemy skorzystać również wtedy, gdy:

• nasz potomek jadąc rowerem spowoduje kolizję drogową, porysuje lakier samochodu sąsiada, stłucze szybę w supermarkecie lub narobi innych szkód,
• nasz czworonożny przyjaciel zerwie się ze smyczy i zniszczy komuś ubranie, poturbuje psa przechodzącego w pobliżu ze swoim właścicielem itp.,
• będąc u znajomych na imieninach niechcący zbijemy drogocenną chińską wazę,
• na nie odśnieżonym chodniku przy naszej posesji złamie nogę przechodzień i z tego powodu nie wyjedzie na wycieczkę do ciepłych krajów i wiele, wiele innych. W przypadku, kiedy OC w życiu prywatnym jest dodatkiem do ubezpieczenia mieszkania jego zakres bywa mocno ograniczony. Należy dokładnie sprawdzić, czy polisa obowiązuje na terenie całego kraju, czy też jest ograniczona do terenu nieruchomości lub miejscowości, w której znajduje się nieruchomość. Pamiętaj o tym, że czasami wyjeżdżasz na wakacje, w plener lub na biwak i zabierasz dzieci, psa oraz sam bywasz niefrasobliwy. Dlatego tak ważne jest by polisa ubezpieczenia OC w życiu prywatnym chroniła Ciebie i w tej sytuacji. Poza tym, jeżeli mieszkasz np. w Trójmieście, a konkretnie w Sopocie to, kiedy pojedziesz na zakupy do Gdańska Twoja polisa może już nie być ważna. Skoro już postanowiłeś kupić to ubezpieczenie nie oszczędzaj na sumie gwarancyjnej - 50.000 zł naprawdę nie jest przesadą. Często może się okazać nawet niewystarczające.